Startseite

Grammatikübersicht

   

Steigerung des Adjektivs

Auch das Lateinische unterscheidet 3 Vergleichsstufen:
a) Positiv = Grundstufe
b) Komparativ = Vergleichs-oder 1. Steigerungsstufe
c) Superlativ = Höchststufe oder 2. Steigerungsstufe

A ) Komparativ

Regelmäßige Bildung: Wortstock + angehängtes - ior, ( m., f. ) bzw. - ius ( n.)

( Wortstock = Genitiv ohne Genitivendung )

Grundstufe

Wortstock

Komparativ

altus 3 alt - ( i ) altior, altius höher
asper,-era,-erum asper - ( i ) asperior, asperius rauher
pulcher,-ra,-rum pulchr - ( i ) pulchrior, pulchrius schöner
fortis, e fort - ( is ) fortior, fortius tapferer
acer, acris, acre acr - ( is ) acrior, acrius schärfer
celer, - is, -e celer - ( is ) celerior, celerius  schneller
sapiens, sapientis sapient - ( is ) sapientior, sapientius weiser
audax, audacis audac - ( is ) audacior, audacius kühner

Deklination

Singular

Plural

        m.f.                  n.     m.f.             n.
1. altior altius altiores altiora
2.

altioris

altiorum

3.

altiori

altioribus

4. altiorem altius altiores altiora
6.

altiore

altioribus

Die Deklination des Komparativs richtet sich also nach den Hauptwörtern der Konson. Dekl.
(Konsonantenstämme ) vgl pastor, bzw.corpus, also : Abl.Sgl.:- e, Nom.Pl.n.- a , Gen.Pl.- um

Bedeutungen des Komparativs:

Ascensus est periculosior. Der Anstieg ist 1 )   gefährlicher = eigentlicher Komparativ
2 )   ( all ) zu gefährlich
3 )    ziemlich gefährlich

Vergleich:

Haec arbor altior est quam illa. Dieser Baum ist höher als jener.
Nihil utilius est quam ignis. Nichts ist nützlicher als das Feuer.
Patriam pulchriorem putamus quam alienas terras. Wir halten die Heimat für schöner als fremde Länder.
Merke:       Statt " quam " mit einem Nominativ oder Akkusativ steht auch der bloße Ablativ

= Ablativus comparationis ( Ablativ des Vergleichs ) und zwar ( meist ) vor dem Komparativ.

Haec arbor illa altior est.
Nihil igne utilius est.
Patriam alienis terris pulchriorem putamus.
aber : Nemini maiorem gratiam debemus quam parentibus (Abl.comp. unmöglich, weil Dativ)
Beachte: Verstärkung eines Komparativs mit    "multo" =  um vieles, viel, bei weitem, weitaus
Equus multo nobilior est quam asinus. Das Pferd ist um vieles edler als der Esel

 

B) Superlativ

Bildung:
a) An den Wortstock tritt - issimus 3
Wortstock Superlativ
altus 3 alt - ( i) altissimus 3 der höchste
fortis,e fort - (is) fortissimus 3 der tapferste
sapiens,-ntis sapient - (is) sapientissimus 3 der weiseste
audax ,-cis audac - (is) audacissimus 3 der kühnste
b ) Alle Adjektiva auf - er bilden den Superlativ auf - errimus 3
pulcher pulcherrimus
asper asperrimus
pauper pauperrimus
acer acerrimus
auch.: vetus,eris veterrimus
c ) 5 Adjektiva auf - ilis bilden den Superlativ auf - illimus 3
Positiv Komparativ Superlativ
facilis facilior, ius facillimus 3
difficilis difficilior, ius difficillimus 3
similis similior, ius simillimus 3
dissimilis dissimilior, ius dissimillimus 3
humilis humilior, ius humillimus 3
d) Steigerung durch Umschreibung
Adjektiva mit Vokal vor der Endung -us ( = Adjektiva auf - eus, -ius, -uus ) werden durch Umschreibung mit " magis" und " maxime" gesteigert. (vgl. im Engl. "more" und " most")
idoneus 3 magis idoneus 3 maxime idoneus 3
necessarius 3 magis necessarius 3 maxime necessarius 3
arduus 3 magis arduus 3 maxime arduus 3
aber: antiquus 3 antiquior,-ius antiquissimus 3
e) Unregelmäßige Steigerung
magnus 3 maior, maius maximus 3 groß
parvus 3 minor, minus minimus 3 klein
bonus 3 melior, melius optimus 3 gut
malus 3 peior, peius pessimus 3 schlecht
multum plus Gen.: pluris plurimum viel-mehr-das meiste
multi 3 plures, plura plurimi 3 viele-mehr-die meisten

Bedeutung :

Der Superlativ bezeichnet nicht nur den höchsten Steigerungsgrad,
sondern auch einen sehr hohen Grad ( = Elativ )
altissimus 3 = sehr hoch, äußerst hoch, turmhoch
pulcherrimus 3 = sehr schön, wunderschön, bildschön ( vergleiche: uralt, bärenstark,etc. )
Beachte : Zur Verstärkung des Superlativs dient " longe " = bei weitem, weitaus

terra longe pulcherrima = das weitaus schönste Land

f)Unvollständige Steigerung

1.( intra innerhalb) interior, -ius der innere intimus der innerste
2. exterus auswärtig exterior, -ius der äußere extremus der äußerste

(extra außerhalb)

      der letzte

3. inferus  der untere;                   (infra unterhalb)

inferior, -ius der untere; schwächer infimus imus der unterste,    niedrigste
4. superus der obere superior, -ius der obere,         der höhere;        der  vorige;  überlegen supremus der oberste,

(supra  oberhalb)

    letzte, höchste
  summus der höchste
  der größte
5. (citra diesseits) citerior, -ius der diesseitige ------------- --------------------
6. (ultra  jenseits) ulterior, -ins der jenseitige ultimus der fernste, letzte
7.(Wurzel pri vor(n)                      vgl. prae vor) prior, -ius der vordere,      der frühere,        der erste primus       

(von zweien)

der vorderste,               der erste                   (von mehreren)
prius (Adv.) eher, früher primum zuerst
8. posterus (nach)folgend posterior, -ius der spätere, postremus der späteste,
(post hinten,nach     der folgende   der letzte
9. ( prope nahe,                       Adj. propinquus) propior, -ius der nähere proximus der nächste
propius (Adv.) näher proxime zunächst, jüngst
10. (de von herab;                    vgl.: herabgekommen) deterior, -ius minder gut,schlechter deterrimus der schlechteste
11.(potis oder pote,            undekl.     'vermögend' potior, -ins bevorzugt,          im Vorteil potissimus der vorzüglichste
  potius (Adv.) vielmehr,lieber, eher potissimum vornehmlich,  hauptsächlich